De 14 allergenen in de horeca: de genummerde lijst en waar ze verstopt zitten
De 14 allergenen uit bijlage II, in de officiële volgorde, met de plek in saus, bouillon en paneermeel. Schriftelijk of mondeling informeren volgens de NVWA.
De 14 allergenen zijn de stoffen uit bijlage II van Verordening (EU) nr. 1169/2011 waarover u in de horeca informatie geeft. De volgorde staat vast, van glutenbevattende granen tot weekdieren. In de keuken zitten ze ook in sauzen, bouillon, paneermeel en mixen, niet alleen in het hoofdingrediënt.
Dit artikel is die genummerde lijst, plus de plek waar elk allergeen in een bereiding verstopt zit. Het is geen medisch advies. De NVWA houdt in Nederland toezicht. De genummerde lijst staat op nvwa.nl, over welke allergenen u informatie geeft. De wettekst, met de uitzonderingen, staat in de Nederlandse versie op EUR-Lex. Die uitzonderingen, onder meer bepaalde glucosestropen, somt dit artikel niet opnieuw op.
De 14 allergenen, in de volgorde van bijlage II
Houd deze nummers aan op uw blad, ook als een poster van een leverancier ze door elkaar zet. In de keuken zegt bijna iedereen pinda. De wettekst zegt aardnoten. Bij granen en bij noten noemt u de soort: de NVWA vraagt dat expliciet, niet alleen het woord gluten of noten. Wat hieronder «vaak» staat, is een plek waar u het etiket opent. Het is geen bewering dat elk merk het bevat.
| Nr. | Allergeen | Waar het in de keuken verstopt zit |
|---|---|---|
| 1 | Glutenbevattende granen (tarwe, ook spelt en khorasantarwe, rogge, gerst, haver) en producten daarvan | Paneermeel, roux, pasta, bier, sojasaus (vaak tarwe), bouillonblokjes, sommige worsten. Noem het graan, niet alleen «gluten». |
| 2 | Schaaldieren en producten op basis van schaaldieren | Garnalen, kreeft, krab, bisque, garnalenpasta. Dit is een andere regel dan weekdieren. |
| 3 | Eieren en producten op basis van eieren | Mayonaise, hollandaisesaus, verse pasta, brioche, sommige paneermixen, meringue. |
| 4 | Vis en producten op basis van vis | Ansjovis in Worcestersaus en in caesardressing, vissaus, dashi. Lees het etiket van de fles. |
| 5 | Aardnoten (pinda's) en producten op basis van aardnoten | Satésaus, pindakaas, sommige garnituren. Dit is een andere regel dan noten. |
| 6 | Soja en producten op basis van soja | Sojasaus, tofu, miso, tempeh. Op een etiket staat het soms als plantaardig eiwit. |
| 7 | Melk en producten op basis van melk, inclusief lactose | Boter in sauzen, room, kaas, béchamel, sommige margarines en kant-en-klare sauzen. |
| 8 | Noten: amandelen, hazelnoten, walnoten, cashewnoten, pecannoten, paranoten, pistachenoten en macadamia- of Queenslandnoten, en producten daarvan | Pesto met walnoot of amandel, marsepein, nougat, praliné. Pijnboompitten staan niet in deze lijst. |
| 9 | Selderij en producten op basis van selderij | Bouillon, soepgroente, selderijzout, sauzen, kruidenmixen. Knol, blad en zaad tellen mee. |
| 10 | Mosterd en producten op basis van mosterd | Dressings, mayonaise, marinades, sommige curry's. Blad en zaad tellen mee. |
| 11 | Sesamzaad en producten op basis van sesamzaad | Broodjes, tahin, hummus, sesamolie, sesammengsels op rijst. |
| 12 | Zwaveldioxide en sulfieten, meer dan 10 mg/kg of 10 mg/liter, uitgedrukt als SO2, in het product zoals het wordt gegeten | Wijn in een saus, gedroogd fruit, sommige augurken. Onder de grens valt het buiten deze regel. Of een scheut wijn erboven uitkomt, hangt van de wijn en van de bereiding af. Dat rekent u niet om met een vuistregel van deze site. |
| 13 | Lupine en producten op basis van lupine | Lupinemeel in sommige broden en degen. Het zit niet in elk meel. Lees het etiket. |
| 14 | Weekdieren en producten op basis van weekdieren | Mosselen, oesters, inktvis, slakken, oestersaus. Dit is een andere regel dan schaaldieren. |
De foto bij dit artikel toont ingrediënten, geen personen. Het is geen officieel schema en geen vervanging van de bijlage. De schaal met bleke peulvruchten staat op de plek van lupine. Of een zak meel lupine bevat, leest u op het etiket, niet op de foto.
Drie verwisselingen die de lijst verkeerd maken
Pinda en noten zijn twee nummers. Schaaldieren en weekdieren ook. Een gast die garnalen mijdt, is niet dezelfde gast als een gast die mosselen mijdt, en oestersaus hoort bij weekdieren, niet bij de garnalenpan.
Pijnboompitten staan niet bij de acht noten van bijlage II. Een pesto met alleen pijnboompitten zet u daardoor niet op de notenregel. Zit er walnoot, amandel of cashew doorheen, dan wel. Kokos staat evenmin in die lijst van acht. Dit artikel voegt geen allergeen toe dat de bijlage niet noemt.
Schriftelijk of mondeling in de zaal
Bij onverpakte levensmiddelen, en daar valt de horeca onder, beschrijft de NVWA twee manieren. De pagina is allergenen bij onverpakte levensmiddelen. Hieronder staat die uitleg in keukentaal. De pagina zelf blijft de tekst waar u op teruggaat. Dit is geen juridisch advies.
Schriftelijk kan op de menukaart of op kaartjes bij het product. U kunt ook verwijzen naar een plek waar de gast de informatie naleest. De NVWA verbindt daar drie voorwaarden aan: de informatie is te vinden, u informeert daar waar u het product aanbiedt, en de informatie is schriftelijk of elektronisch beschikbaar.
Mondeling mag ook, als verwijzen niet kan of als u het anders wilt regelen. Dan gelden drie andere voorwaarden. Het personeel kan het antwoord direct geven, vóór de aankoop. Dezelfde informatie ligt schriftelijk of elektronisch klaar voor het personeel en voor inspecteurs van de NVWA. En op de plek van verkoop staat zichtbaar dat gasten het personeel ernaar kunnen vragen, bijvoorbeeld met een bordje. Een mondeling antwoord zonder dat blad is een gok van de bediening. Het blad is de bron.
De NVWA publiceert een invullijst allergenen die u voor de administratie en voor de gast kunt gebruiken. Het werkblad dat u zelf aan de gerechten van vandaag koppelt, staat in de allergenenlijst voor de horeca. Dit artikel is de genummerde lijst. Dat artikel is de manier waarop u hem aan de kaart hangt.
De 14 zijn Europees, dus dezelfde bijlage geldt in Vlaanderen. Toezicht in België ligt bij het FAVV. De Nederlandse uitleg over mondeling informeren geldt daar niet. Dit artikel legt de Belgische regels niet uit.
Fouten die de kaart onbetrouwbaar maken
De kaarttekst is niet de receptuur. «Groentesoep» zegt niets over selderij in de bouillon, en «belegd broodje» zegt niets over sesam op het brood of melk in de spread. U schrijft op wat er in de pan gaat, inclusief de saus, het paneermeel en de garnering.
Een wissel van merk is een nieuwe lijst, ook als de gerechtnaam gelijk blijft. Een andere sojasaus kan tarwe bevatten waar de vorige dat niet deed. Een andere mayonaise kan ei of mosterd verplaatsen. De gast ziet hetzelfde bord.
Kruisbesmetting is een andere vraag dan deze lijst. Dit artikel gaat over wat u in het recept stopt, niet over hoe u snijplanken, frituur en tang op de pass scheidt. Het voedselveiligheidsplan dat de NVWA naast die lijst vraagt, staat in de hygiënecode voor de horeca. Wat HACCP in dat plan betekent, staat in HACCP betekenis voor de horeca. Sporen die u niet bewust toevoegt, staan niet als nummer in bijlage II. U verzint er geen extra regel bij.
Wat u daarna in de zaak doet
Hang hetzelfde blad in de keuken en geef hetzelfde blad aan de bediening. De allergenendetector op deze site helpt een recept na te lopen. Hij is geen agent-pagina op zichzelf en hij is geen vervanging van de invullijst. Prijzen van de suite staan op de prijspagina.
Wilt u de agents zelf openen, dan gaat u naar de gastpagina in het Nederlands. Die opent de werkruimte, zonder u naar één agent te sturen. Naar de gastpagina.
Veelgestelde vragen
Welke 14 allergenen moet de horeca noemen?
In de volgorde van bijlage II van Verordening (EU) nr. 1169/2011: glutenbevattende granen, schaaldieren, eieren, vis, aardnoten (pinda's), soja, melk inclusief lactose, noten, selderij, mosterd, sesamzaad, zwaveldioxide en sulfieten boven 10 mg/kg of 10 mg/liter, lupine en weekdieren. De uitzonderingen staan in de wettekst, niet in dit antwoord.
Waar zit gluten verstopt in een professionele keuken?
Niet alleen in brood en pasta. Paneermeel, een roux, bier, sojasaus en bouillonblokjes bevatten vaak tarwe. Op de lijst noemt u het graan, dus tarwe, rogge, gerst, haver of spelt, en niet alleen het woord gluten. Het etiket van de leverancier is de bron, niet de naam op de kaart.
Is pinda hetzelfde als noten?
Nee. Aardnoten (pinda's) zijn regel 5 van bijlage II. Noten zijn regel 8, en dat zijn amandel, hazelnoot, walnoot, cashew, pecan, paranoot, pistache en macadamia. Een satésaus en een pesto met walnoot vallen daardoor op twee verschillende regels.
Mag de bediening allergenen alleen mondeling doorgeven?
Bij onverpakte levensmiddelen mag dat in Nederland, onder voorwaarden die de NVWA op haar pagina over onverpakte producten zet. Het personeel moet het antwoord vóór de aankoop kunnen geven, de informatie moet schriftelijk of elektronisch beschikbaar zijn voor het personeel en voor inspecteurs, en op de plek van verkoop moet zichtbaar staan dat gasten het personeel ernaar kunnen vragen.
Moet ik zeggen om welk graan of welke noot het gaat?
Ja. De NVWA schrijft dat u bij glutenbevattende granen en bij noten noemt om welke soort het gaat. «Gluten» of «noten» alleen is dan niet genoeg. Tarwe is iets anders dan rogge, en amandel is iets anders dan cashew.
Tellen pijnboompitten mee als noten?
Niet in bijlage II. Die noemt acht noten, en pijnboompit staat er niet bij. Een pesto met alleen pijnboompitten valt daardoor buiten die notenregel. Zit er ook walnoot, amandel of cashew in, dan telt die noot wel mee.